Ervaring met co-ouderschap bij kleine kinderen, tieners en jong volwassenen.
Heel veel huwelijken stranden reeds wanneer de kinderen nog klein zijn. Met een beetje goede wil, kunnen de ouders die uit elkaar gaan nog goed met elkaar communiceren en hoeft het geen vechtscheiding te worden. Co-ouderschap lijkt een logische oplossing voor een scheiding in vriendschap. Maar is dat zo en blijft dat zo?
Kinderen willen dat iedereen tevreden is, en ze zien beide ouders graag. Als ze zeggen dat ze evenveel tijd bij mama als bij papa willen doorbrengen dan doen ze dat omdat ze niemand willen benadelen. Maar na een tijdje merken ze misschien dat ze het niet leuk vinden en dat het erg belastend is om elke week te verhuizen. Zeker als ze de tienerleeftijd bereiken. Voor lagereschoolkinderen werkt het vaak goed, maar veel tieners willen hun eigen stek. Mijn dochter heeft vanaf haar twaalfde regelmatig de opmerking gemaakt: Waarom verhuizen jullie niet? Daar had ze inderdaad een punt, maar als ouder hou je dat niet vol en is het praktisch niet haalbaar zeker niet wanneer één of beiden een nieuwe relatie krijgen.
De jongere weet niet hoe hij het moet aanbrengen dat hij het niet meer ziet zitten. Het betekent niet dat het kind de andere ouder niet graag ziet, maar de eigen leefwereld en vriendenkring winnen aan belang. Zelf ben ik gescheiden van mijn echtgenoot kort na de geboorte van mijn dochter. We zijn in vriendschap uit elkaar gegaan; er is nooit sprake geweest van grote ruzies. Misschien dat daardoor de scheiding zeer geleidelijk en rustig verliep. We hadden beiden nog slechts vriendschappelijke gevoelens voor elkaar en geld speelde op dat moment geen belangrijke rol. We hebben dan ook nog verschillende jaren als vrienden en ouders onder hetzelfde dak apart gewoond. Maar na verloop van tijd begint het gebrek aan privacy parten te spelen. Zeker omdat we beiden op een bepaald moment een nieuwe partner hadden. We hebben nog even gespeeld met het idee van te investeren in een verbouwing van de woning in twee aparte delen met ruimte voor de kinderen tussenin, maar dat wekte veel protest op van zijn toenmalige nieuwe vriendin. Omdat ik toch meer nood had aan privacy en de kans om een nieuw leven te starten, hebben we uiteindelijk besloten ieder apart te gaan wonen en de scheiding te officialiseren. Ik zag het niet zitten om de afbetalingssom voor de aangekochte woning alleen op mij te nemen wegens niet genoeg financiële middelen, dus die beslissing was alvast snel genomen. Hij nam het huis en de afbetaling over en ik ging iets anders zoeken. Gelukkig heb ik redelijk snel een sociale woning kunnen krijgen. De inboedel was ook snel en zonder discussie verdeeld, dus alleen een goede regeling voor de kinderen uitwerken was nog van tel. In die tijd was co-ouderschap wettelijk nog niet zo goed geregeld, dus op papier kwamen ze bij mij wonen en zouden ze om de twee weken naar hun vader gaan en de helft van de schoolvakanties. In praktijk hebben we altijd met een soepele co-ouderschap gewerkt. Geen vaste weken of dagen, wel een planning rekening houdend met werk van beiden, activiteiten van de kinderen en feesten in beide families. De kinderen waren toen 5 en 7 jaar en we woonden dicht bij elkaar. Speelgoed en kleren lagen op beide plaatsen en op die leeftijd waren de kinderen nog soepel in welke kleren ze wanneer wilden dragen of hun eigen spulletjes. Door die soepelheid, nabijheid en vlotte communicatie, kan ik co-ouderschap voor die leeftijdscategorie alleen maar aanraden. Niet alleen voor de kinderen, maar ook omdat je als ouder nog voldoende tijd overhoudt zonder kinderen en voor een eigen leven.
Maar de kinderen werden ouder. Vooral het meisje evolueerde snel naar een rebelse tiener. Die welbepaalde kleren kunnen aandoen die juist bij de andere ouder waren, juist dat speelgoed of die boek hebben, werden heel belangrijk. Het heen en weer rijden om nog iets achterna te brengen of te halen (ik woonde toen iets verder weg en had als enige een auto) werd een bijna dagelijkse bezigheid. Ook het verhuizen van de ene naar de andere verliep niet meer zo probleemloos bij haar. Een halve dag voordien begon ze al te zuchten dat ze weer moest inpakken, dat het saai was bij papa. Het verschil in aanpak werd moeilijk voor haar. Bij mij ging alles veel losser, kreeg ze meer aandacht; haar papa was strenger en kon minder goed met haar emoties om. Ze had ook veel moeite om zijn nieuwe partner te accepteren. Ze vond dat als ze bij hem was, dat de volledige aandacht naar haar moest gaan, want ze was er de rest van de tijd toch niet.
Datzelfde gedrag ging zich ook steeds meer bij mij voordoen toen ik een nieuwe relatie kreeg en het werd heel moeilijk op het moment dat ik ook effectief ging samenwonen met een man waar ze niet 100% voor was. Op dat moment van samenwonen was ze 12 jaar oud en ik heb altijd spijt gehad dat ik niet gewacht heb en het bij een Lat-relatie heb gehouden. Zeker omdat mijn nieuwe partner zich in het begin graag wilde opstellen als tweede vader, wat net het omgekeerde als gevolg had. Het heeft voor veel conflicten gezorgd. Daardoor ben ik zeer conflictmijdend gaan leven, d.w.z. veel te veel gaan toegeven aan mijn dochter om de ruzies en discussies niet te laten escaleren. Dat is ook niet goed geweest. Achteraf zegt ze ook dat ik niet streng genoeg geweest ben. Ik heb in die tijd veel getwijfeld om de relatie verder te zetten, maar het samen een huis kopen waar mijn ouders toch ook heel wat geld in hadden gestoken en zijn - ondanks alle ruzies - blijven volhouden, maakten het onmogelijk die stap te zetten. Zeker toen na een paar jaar een ernstige ziekte bij hem werd vastgesteld.
Mijn zoon reageerde totaal anders op de situatie. Op zijn twaalfde werd de diagnose syndroom van Asperger gesteld en dat verklaarde veel zaken uit het verleden. Hij ging ook in het totaal niet emotioneel om met de situatie. Maar door de vele ruzies en extra aandacht voor mijn dochter is hij zich langzaam meer gaan terugtrekken in zijn wereld van de games. En dat blijft - nu 8 jaar later- een groot probleem.
Met het ouder worden kregen ze het moeilijker en moeilijker om steeds te verhuizen. Niet mama of papa waren nog het belangrijkste, wel de eigen ruimte, hobby's en vrienden. Langzaam maar zeker bleven ze meer bij mij en werd dat 'thuis' met ieder hun eigen kamer, computer en tv. Ik wilde de kinderen niet afpakken van hun vader, maar vond dat zij nu oud genoeg waren om zelf keuzes te maken. We hebben daar als ouders nooit echt bewust over gepraat, maar de situatie is geleidelijk aan zo gegroeid en tenslotte ineens veranderd toen hij besliste naar Antwerpen te verhuizen met zijn nieuwe vriendin. Daar was ik eigenlijk niet blij mee. Ik had heel mijn leven rekening gehouden met hen bij het zoeken naar een huis en werk, en nu hield hij ineens geen rekening meer met zijn kinderen. Vooral mijn dochter had het er wel moeilijk mee. Ik denk dat het van zijn kant nog een paar jaar te vroeg was om die stap te zetten .Ze wilden misschien niet meer de hele tijd verhuizen, maar hij heeft te weinig inspanning gedaan om dingen met hen alleen te doen zonder de nieuwe vriendin en haar zoon. Die jaren tussen 15 en 18 waren regelmatig zeer moeilijk. Mijn dochter was een moeilijke puber en bij elk conflict zocht ze altijd toevlucht bij de andere. Zelf zag ik het ook regelmatig niet meer zitten en zijn er veel conflicten geweest met mijn dochter geweest. In elk gezin is die puberperiode een moeilijke periode. Wanneer je gescheiden bent, sta je er altijd alleen voor (en met een nieuwe partner erbij is het eigenlijk nog moeilijker). Wanneer je met twee bent, is er altijd wel één van beiden die het hoofd koel kan houden en krijg je de moeilijke situaties veel gemakkelijker onder controle. Nu moesten we regelmatig een compromis zoeken met telefoontjes op alle momenten van de dag (en soms zelfs s nachts). Gelukkig zonder dat er ruzie van kwam tussen mij en mijn ex. Met het ouder worden is mijn dochter rustiger geworden. Zij nam zelf het initiatief om af te spreken en eiste haar ruimte op. Mijn zoon daarentegen heeft nog maar sporadisch contact met zijn vader. Ze zijn nu beiden boven 18 jaar en ik moei me helemaal niet meer met afspraken. Co-ouderschap nu is helemaal anders. Je staat er als mama of als papa op vraag van de kinderen en zoals in een crisissituatie een tijdje geleden, ook nog als ouders. Maar de communicatie is nu bijna volledig beperkt tot praktische zaken zoals het financiële, kot van mijn dochter inrichten, studies en dergelijke. Mijn zoon gaat misschien nog 4 x per jaar naar zijn vader en ook telefonisch is er weinig contact. Mijn dochter neemt zelf het initiatief van regelmatig een weekend bij hem te gaan logeren. Ik laat ze hierbij volledig vrij in hun keuze. Conclusie: co-ouderschap blijft een positieve ervaring op alle leeftijden. Maar scheiden is toch altijd een beetje een 'verlies' van het vertrouwde gezin als veilige basis en van de dagelijkse aanwezigheid van beide ouders. Je bent vaak zo in beslag genomen door je eigen problemen dat er niet altijd genoeg aandacht voor de kinderen overblijft. Daarnaast waren er voor hen een aantal ingrijpende veranderingen: hun papa ging verhuizen en kreeg een nieuwe relatie, zelf heb ik twee relaties gehad en ben ben ik drie maal verhuisd waarvan de laatste keer de aankoop van een huis met mijn nieuwe partner. Ik denk dat ze uiteindelijk toch wel het gevoel hadden dat ze niets konden meebeslissen en altijd iemand van hun ouders met een vreemde moesten delen. We hebben wel altijd kunnen vermijden dat ze van school moesten veranderen. Ik wijt het obsessief aandacht vragen en het zichzelf nooit goed genoeg vinden van mijn dochter daar toch wel wat aan. Maar natuurlijk speelt het karakter van een kind daarin ook een zeer belangrijke rol. Mijn zoon reageerde totaal anders op de situatie.
Een andere moeilijk punt is hoe je de kosten gaat verdelen. Over het algemeen liep dat redelijk vlot. Het kindergeld kreeg ik en er werd een alimentatie afgesproken van 300 per maand. Wanneer er echt extra uitgaven waren, deelden we de rekening in twee. Zolang ze niet in het hoger onderwijs zaten, was dat ruim voldoende. Nu ze beiden hoger onderwijs volgen en het merendeel van de tijd bij mij wonen, is het soms erg moeilijk. Extra kosten aan elektriciteit, stookolie, eten, enz. worden niet goed ingeschat. Ik wil ook niet steeds zeuren over geld en mijn kinderen zoveel mogelijk kansen geven, dus financieel is het momenteel niet zo gemakkelijk. Maar het einde is in zicht en dat helpt. Op basis van mijn ervaring met co-ouderschap vind ik de volgende zaken heel belangrijk:
Ouders die denken over co-ouderschap, doen er goed aan ook met de leeftijd van hun kind rekening te houden en regelmatig de situatie te herzien, maar altijd met het oog op de kinderen.
Voor co-ouderschap moeten ouders eigenlijk bij elkaar in de buurt wonen. Zodat de kinderen zonder al te veel moeite vanuit beide adressen naar school kunnen. En ook hun buitenschoolse leven met vriendjes en clubs gewoon door kan gaan.
Om de beurt opvoeden betekent dat ouders het in grote lijnen eens zijn over de opvoeding en ongeveer dezelfde regels aanhouden. Kleine onderlinge verschillen zijn niet zo erg. Ze kunnen zelfs verrijkend zijn als de ouders daar verder geen punt van maken. Maar een groot verschil in aanpak, maakt het soms erg moeilijk voor de kinderen.
Het wonen in twee huizen kan moeilijk zijn voor de kinderen. Extra aandacht zonder derden en een duidelijke eigen plaats in elke woning helpen. Het moment van verhuizen is het moeilijkst. Telkens weer in- en uitpakken en zich aanpassen aan de andere ouder, vragen een grote inspanning. Ontvang je kind hartelijk als hij weer terugkomt na een verblijf bij de andere ouder. Vraag hoe het was en maak geen aanmerkingen als iets je niet bevalt. Accepteer het als je kind vermoeid of uit zijn doen is. Meestal heeft het niets met die ouder te maken maar met de inspanning van het wisselen. Als er geen verbetering optreedt, bekijk dan samen hoe de regeling kan worden aangepast.
Ruzies onder elkaar kan je beter proberen te mijden. Zo kun je proberen niet te reageren als je ex-partner iets zegt dat je irriteert. Andersom kun je irritatie bij je ex voorkomen door zelf bijvoorbeeld niet steeds weer het verleden erbij te halen. Of je ex verwijten te maken. In plaats van te zeggen wat je niet bevalt, kun je beter zeggen wat je wilt. Boos zijn is logisch, boos blijven, al heb je daar misschien alle reden toe, biedt geen voordeel. Er zijn ook ouders die na de scheiding goede vrienden blijven en nog veel samen doen. Voor de kinderen kan dat behalve prettig ook verwarrend zijn. Want waarom zijn hun ouders dan uit elkaar? Kinderen kunnen daardoor blijven hopen dat hun vader en moeder ooit weer bij elkaar komen. Maak zeker geen ruzie bij het wisselen. Bespreek problemen op een ander tijdstip, als de kinderen er niet bij zijn.
Probeer een gewone opvoeder te zijn en niet een pretouder, als je kinderen minder vaak bij jou zijn. Vul de tijd niet met het bezoeken van attracties maar doe samen de gewone dagelijkse dingen. En stel grenzen (zeg nee) als dat nodig is. Wil je af en toe iets speciaals ondernemen, probeer dan aan te sluiten bij de interesses van je kinderen.
Houd er rekening mee dat kinderen naarmate zij ouder worden, steeds meer zelf willen bepalen. Hun activiteiten en sociale leven worden belangrijker. Bespreek met tieners hoe de regeling kan worden aangepast.
Bron: Mens-en-Gezondheid.infoyo.nl
